Wax yar ka dib markii Mareykanka iyo Israa’iil ay markii ugu horreysay weerareen Iiraan 28-kii Febraayo, falanqeeyayaashu waxay ka digeen in dagaalku uu qiimaha saliidda ka dhigi karo mid ka sarreeya $100 foosto.
Hadda, wax ka yar saddex toddobaad oo colaaddu socotay, dadka indha indheeya suuqa ayaa si dhab ah u tixgelinaya suurtagalnimada in qiimaha uu ka sarreeyo $150 ama xitaa $200.
Maarso 9, qiimaha saliidda cayriin ee Brent – oo ah heerka caalamiga ah – wuxuu gaaray ku dhawaad $120 mana uusan hoos uga dhicin heerka $100 tan iyo Maarso 13. Weerar ay Israa’iil ku qaadday gaaska Koonfurta Pars ee Iiraan Maarso 18, taasoo keentay weerarro Iiraan ay ku qaadday xarumaha saliidda iyo gaaska ee Qatar, Sacuudi Carabiya iyo Imaaraadka Carabta, ayaa sii kordhisay qiimaha cayriin Arbacadii ilaa in ka badan $108 foosto.
Falanqeeyayaashu waxay si weyn isugu raacsan yihiin in qiimuhu uu meel sare u qaadi karo haddii Marinka Hormuz, oo ah marin biyoodka ugu yaraan shan meelood meel sahayda saliidda adduunka xilliga nabadda, uu si wax ku ool ah u xiran yahay toddobaadyada soo socda.
Qodobka kaliya ee dhabta ah ee la isku haysto waa inta uu le’eg yahay.
“Caddaynta Bariga Dhexe ee Benchmark sida Cumaan iyo Dubai ayaa horey uga gudubtay heerka $150, sidaa darteed $200 ayaa durba muuqata, xitaa haddii aysan ahayn Brent iyo West Texas Intermediate,” Vandana Hari, aasaasaha shirkadda falanqaynta suuqa saliidda Vanda Insights, ayaa u sheegtay Al Jazeera.
“Inta ay sii kordhayaan fuulitaanka shidaalka ee halkan ka imanaya waxay ku xiran tahay inta uu sii xirnaan doono Marinka Hormuz,” ayuu yiri Hari.
Ka dib markii Iiraan ay ku dhawaaqday in marinku xiran yahay horraantii colaadda – oo ay ku hanjabtay inay weerari doonto maraakiib kasta oo isku dayaya inay maraan – gaadiidku wuu istaagay.
Madaxweynaha Mareykanka Donald Trump ayaa ku guuldareystay inuu soo jiito taageero caalami ah oo loogu talagalay kolonyo ciidan oo badda ah si uu dib ugu furo marinka, halka waddamadu ay ku dadaalayaan inay heshiisyo la galaan Iiraan si ay u helaan marin ammaan ah. Maraakiib tiro yar oo keliya – oo u badan maraakiib Hindiya, Bakistaan, Turkiga iyo Shiinaha ku leh – ayaa loo oggolaaday inay maraan maalmihii la soo dhaafay.
