Madaxweynihii 9-aad ee Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya, Maxamed Cabdullaahi Farmaajo, ayaa maanta magaalada Muqdisho kula yeeshay kulan salaan iyo is-xog waraysi ah Madaxweynayaasha Dowlad-goboleedyada Puntland iyo Jubbaland, Siciid Cabdullaahi Deni iyo Axmed Maxamed Islaam (Axmed Madoobe).
Kulankan oo ku qabsoomay caasimadda, ayaa si gaar ah diiradda u saaray xaaladda siyaasadeed ee cakiran ee dalku wajahayo iyo baahida degdegga ah ee loo qabo wada-tashi dhab ah oo qaran si xal waara looga gaaro ismari-waaga jira.
Farmaajo ayaa qoraal uu soo saaray ku yiri:
“Kulankaasi waxa uu si gaar ah diiradda u saaray xaaladda siyaasadeed ee dalku ku jiro iyo sida loogu baahan yahay wada-tashi dhab ah oo looga gudbo caqabadaha taagan.”
Waxa uu soo dhaweeyey imaanshaha labada Madaxweyne ee Muqdisho, isaga oo ku dhiirrigeliyey in la xoojiyo dadaallada lagu gaari karo heshiis loo dhan yahay, si looga baaqsado qalalaase amni iyo hubanti la’aan ka dhalata khilaafaadka la xiriira arrimaha doorashada iyo dastuurka.
“Waxaan soo dhaweeyey imaanshaha labada Madaxweyne ee caasimadda Muqdisho, anigoo ku dhiirrigeliyey dadaallada ku aaddan sidii loo gaari lahaa heshiis loo dhan yahay oo dalka looga badbaadin lahaa hubanti la’aan iyo qalalaase amni oo ka dhasha khilaafaadka la xiriira doorashada iyo dastuurka,” ayuu yiri.
Arrimahan ayaa ku soo aadaya xilli uu jiro muran siyaasadeed oo ku saabsan habraacyada doorashooyinka, dhameystirka dastuurka kumeelgaarka ah iyo wadaagga awoodaha u dhexeeya dowladda federaalka iyo dowlad-goboleedyada — qodobo muddo dheer saldhig u ahaa khilaafaad siyaasadeed oo soo noqnoqda.
Madaxweynihii hore ayaa sidoo kale bogaadiyey niyad wanaagga iyo doonista labada hoggaamiye dowlad-goboleed, isaga oo ku tilmaamay tallaabo muujinaysa bisayl siyaasadeed iyo mas’uuliyad qaran.
“Waxaan ku bogaadinayaa labada Madaxweyne niyad samida iyo doonistooda ku aaddan in la gaaro xal waara oo loo dhan yahay.”
Dhanka kale, Farmaajo waxa uu si toos ah ugu baaqay Madaxweynaha hadda talada haya, Xasan Sheekh Maxamuud, in uu muujiyo tanaasul siyaasadeed iyo hoggaan mideeya ummadda si looga gudbo ismari-waaga jira.
“Si aan loo dayicin fursadda wada hadalka waxaan Madaxweyne Xasan Sheekh Maxamuud ugu baaqayaa in uu la yimaaddo tanaasul iyo hoggaamin looga gudbi karo ismari waaga taagan, dalkana looga badbaadin lahaa firaaq dastuuri ah.”
Baaqaasi ayaa imanaya iyadoo weli ay jiraan walaacyo ku saabsan suurtagalnimada firaaq dastuuri ah haddii aan si heshiis ah lagu xallin khilaafaadka ka taagan qaab-dhismeedka doorashooyinka iyo wax-ka-beddelka dastuurka.
Ugu dambeyn, Farmaajo waxa uu xusay in xaaladda siyaasadeed ee cakiran aysan ka mashquulin mas’uuliyiinta gurmadka shacabka Soomaaliyeed ee ay saameeyeen abaarta daba-dheeraatay.
“Waxaan ku baaqayaa in xaaladaha siyaasadeed ee cakiran ee dalka ka jira aysan naga mashquulin gurmadka shacabka Soomaaliyeed ee ay saamaysay abaarta daba-dheeraatay, lana muujiyo tallaabooyin cad-cad oo wax-ku-ool ah si loo badbaadiyo nolosha dadka tabaalaysan.”
Soomaaliya ayaa sannadihii u dambeeyey la tacaalaysay abaaro soo noqnoqday oo sababay barakac, cunto yari iyo dhibaatooyin nololeed oo baahsan, iyadoo beesha caalamkuna marar badan ka digtay in malaayiin qof ay u baahan yihiin gargaar degdeg ah.
Falanqeeyayaal siyaasadeed ayaa u arka kulankan iyo bayaannada ka soo baxay inay qeyb ka yihiin dadaallada lagu xoojinayo wadahadalka u dhexeeya heerarka kala duwan ee dowladnimada, gaar ahaan xilli ay sii kordhayaan doodaha ku saabsan jihada siyaasadeed ee dalka.
