Dadka u dhaqdhaqaaqa xuquuqda aadanaha ayaa Jimcihii sheegay in tirada dhimashada ay gaartay ugu yaraan 5,002 oo qof, iyadoo ay u digayaan dad badan oo kale in la dilay, iyadoo la joojiyay internet-kii ugu ballaarnaa taariikhda dalka, taasoo dhaaftay laba toddobaad.

Caqabadda ka jirta helitaanka macluumaadka Iiraan ayaa sii socota sababtoo ah mas’uuliyiintu waxay joojiyeen marin u helidda internetka Janaayo 8, xitaa iyadoo xiisadda u dhaxaysa Mareykanka iyo Iiraan ay sii kordheyso iyadoo koox diyaaradeed oo Mareykan ah ay u soo dhawaaneyso Bariga Dhexe – awood uu Madaxweynaha Mareykanka Donald Trump ku tilmaamay “armada” faallooyin uu siiyay saxafiyiinta Khamiistii dambe.

Wakaaladda Wararka ee Dhaqdhaqaaqa Xuquuqda Aadanaha ee fadhigeedu yahay Mareykanka ayaa soo bandhigtay tirada dhimashada, iyadoo sheegtay in 4,716 ay ahaayeen dibadbaxayaal, 203 ay ahaayeen kuwo xiriir la leh dowladda, 43 ay ahaayeen carruur iyo 40 ay ahaayeen dad rayid ah oo aan ka qayb qaadan dibadbaxyada.

Waxay intaas ku dartay in in ka badan 26,800 oo qof lagu xiray olole xarig oo ballaaran oo ay mas’uuliyiintu sameeyeen.

Tirakoobyada kooxdu waxay ahaayeen kuwo sax ah oo ku saabsan rabshadihii hore ee ka dhacay Iiraan waxayna ku tiirsan yihiin shabakad dhaqdhaqaaqeyaal ah oo ka tirsan Iiraan si ay u xaqiijiyaan dhimashada.

Tirada dhimashada ayaa ka badan tii wareeg kasta oo mudaaharaad ama rabshado ah oo ka dhacay Iiraan tobanaan sano, waxayna xasuusanaysaa fowdada ku xeeran Kacaankii Islaamiga ahaa ee Iiraan 1979.

Dowladda Iiraan ayaa Arbacadii soo bandhigtay dhimashadeedii ugu horreysay, iyadoo sheegtay in 3,117 qof la dilay.

Waxay intaas ku dartay in 2,427 ka mid ah dadkii ku dhintay dibadbaxyadii billowday Diseembar 28 ay ahaayeen dad rayid ah iyo ciidamada amniga, inta kalena ay yihiin “argagixiso.”

Dimoqraadiyadda Iiraan waagii hore waxay hoos u dhigtay tirada dhimashada rabshadaha ama ma aysan soo sheegin.

Wakaaladda Wararka ee Associated Press ma aysan awoodin inay si madax-bannaan u qiimeyso tirada dhimashada, qayb ahaan sababtoo ah mas’uuliyiintu waxay jareen marin u helidda internetka iyo xannibaadda wicitaannada caalamiga ah ee dalka.

Iiraan ayaa sidoo kale la sheegay inay xaddiday awoodda saxafiyiinta maxalliga ah si ay uga warbixiyaan wixii ka dambeeyay, taa beddelkeedana waxay si isdaba joog ah u baahisay sheegashooyin ka soo baxay telefishanka dawladda oo dibadbaxayaasha ugu yeeraya “rabshado” oo ay dhiirigeliyeen Mareykanka iyo Israa’iil, iyagoon soo bandhigin caddayn lagu taageerayo eedeynta.

Tirada cusub ayaa timid iyadoo xiisaddu ay weli sarreyso oo ku saabsan Trump oo laba saf oo casaan ah dhigay dibadbaxyada – dilka dibadbaxayaasha nabadda iyo Tehran oo fulinaysa dilal ballaaran. Xeer ilaaliyaha guud ee Iiraan iyo kuwa kale ayaa qaar ka mid ah kuwa la hayo ku tilmaamay “mohareb” – ama “cadawga Ilaah.”

Eedeyntaas waxay xambaarsan tahay ciqaab dil ah. Waxaa lala isticmaalay kuwa kale si loo fuliyo dilal ballaaran sanadkii 1988 oo la sheegay inay ku dhinteen ugu yaraan 5,000 oo qof.

Dhanka kale, militariga Mareykanka ayaa hanti badan oo militari u raray Bariga Dhexe, oo ay ku jiraan markab diyaaradeed oo USS Abraham Lincoln ah iyo maraakiib dagaal oo la xiriira oo ka safraya Badda Koonfurta Shiinaha.

Sarkaal ka tirsan Ciidamada Badda Mareykanka, oo codsaday inaan la magacaabin si uu uga hadlo dhaqdhaqaaqyada militariga, ayaa Khamiistii sheegay in kooxda weerarka Lincoln ay hadda ku sugan yihiin Badweynta Hindiya.

Trump ayaa Khamiistii sheegay in markabkiisa Air Force One uu Mareykanku u rari doono maraakiibta Iiraan “haddii ay dhacdo” inuu doonayo inuu tallaabo qaado.

“Waxaan haynaa maraakiib aad u badan oo u socda jihadaas, laga yaabee inaan u baahnayn inaan isticmaalno,” ayuu yiri Trump.

Trump ayaa sidoo kale xusay wareegyo badan oo wadahadallo ah oo ay mas’uuliyiinta Mareykanka la yeesheen Iiraan oo ku saabsan barnaamijkeeda nukliyeerka ka hor inta aysan Israa’iil bilaabin dagaal 12 maalmood ah oo ka dhan ah Jamhuuriyadda Islaamiga ah bishii Juun, kaas oo ay diyaaradaha dagaalka ee Mareykanku ku duqeeyeen goobaha nukliyeerka Iiraan. Wuxuu ku hanjabay Iiraan inay qaadi doonto tallaabo milatari oo ka dhigi doonta weerarrada hore ee Mareykanka ee goobaha ay ka saarto uranium-ka inay u ekaadaan lawska.

“Waa inay heshiis gaaraan ka hor inta aynaan weerarin,” ayuu raaciyay Trump.

Wasaaradda Difaaca ee Boqortooyada Ingiriiska ayaa si gaar ah u sheegtay in kooxda diyaaradaha dagaalka ee wadajirka ah ee Yuurofighter Typhoon oo ay weheliyaan Qatar, oo ah 12 Squadron, “loo diray Gacanka (Faarisi) si loogu difaaco iyadoo la tixgelinayo xiisadaha gobolka.”