Milatariga Israa’iil ayaa sheegtay inay dileen Sarreeye Guuto Gholamreza Soleimani, oo ahaa madaxii ciidamada milatariga ee Basij ee Iiraan.
Ninka 62 jirka ah wuxuu ahaa taliyihii ciidamada amniga gudaha ee ugu awoodda badan dalka lixdii sano ee la soo dhaafay iyo halyeey ka tirsanaa Dagaalkii Iiraan iyo Ciraaq, isagoo ka soo dagaallamay jiidaha hore.
Wasiirka Difaaca Israa’iil Israel Katz ayaa Talaadadii sheegay in Ali Larijani, oo ahaa xoghayihii Golaha Amniga Qaranka ee Iiraan, lagu dilay weerar habeenimo ah.
Tehraan ma xaqiijin mana beenin dilalka heerka sare ah, taas oo loo arki doono inay tahay dharbaaxo weyn oo ku dhacday dowladda.
Haddii la xaqiijiyo, Soleimani iyo Larijani waxay noqon doonaan dilalka heerka ugu sarreeya tan iyo markii duqeymo ay Israa’iil iyo Mareykanku ku dileen Hoggaamiyihii hore ee Sare Ali Khamenei iyo kaaliyayaashiisa ugu sarreeya maalintii ugu horreysay ee dagaalka Febraayo 28.
Iyadoo ciidamada Mareykanka iyo Israa’iil ay si isa soo taraysa u bartilmaameedsanayaan Basij iyo qalab kale oo militari, Soleimani wuxuu noqday shakhsi udub dhexaad u ah dagaal lagu dilay shaqsiyaadka siyaasadda iyo militariga ugu sarreeya Iiraan.
Laga soo bilaabo mutadawiciin safka hore ilaa jeneraal
Soleimani wuxuu ku dhashay 1964 magaalada Farsan ee gobolka Chaharmahal iyo Bakhtiari. Xirfaddiisa milatari waxay ku dhisnayd godadka Dagaalkii Iiraan iyo Ciraaq ee 1980-1988.
Lama xiriirin Qassem Soleimani, taliyihii geeriyooday ee Ciidanka Quds, garabka qarsoon ee Ciidanka Ilaalada Kacaanka Islaamiga ah (IRGC), kaasoo lagu dilay duqeyn diyaaradeed oo Mareykanku ka geystay Baqdaad sanadkii 2020.
Gu’gii 1981, Gholamreza Soleimani wuxuu u daadgureeyay jiidaha hore ee Shush ee xadka Ciraaq isagoo ah mutadawiciin dhalinyaro ah. Intii uu socday dagaalkii siddeed sano socday, wuxuu ka qayb qaatay dhowr weerar oo waaweyn, oo ay ku jiraan Hawlgallada Tariq al-Qods, Fath ol-Mobin iyo Beit ol-Moqaddas, isagoo u shaqeynayay dagaalyahan iyo taliye guuto labadaba.
Dagaalkii ka dib, Soleimani wuxuu qabtay talisyo badan oo heer sare ah oo gobolka ah. Doorkiisii ugu caansanaa wuxuu bilaabmay 2006 markii uu qabtay taliska Ciidanka Saheb al-Zaman ee gobolka Isfahan, isagoo noqday taliyihii ugu horreeyay ee isku mar kormeera ciidamada Basij ee maxalliga ah iyo cutubyada dagaalka ee rasmiga ah ee IRGC. Bishii Luulyo 2017, waxaa si rasmi ah loogu dalacsiiyay darajada Sarreeye Guuto.
Sida laga soo xigtay taariikh nololeedkiisa rasmiga ah ee ay daabacday warbaahinta Iiraan, wuxuu shahaadada koowaad ee taariikhda ka qaatay Jaamacadda Isfahan. Sidoo kale wuxuu ahaa musharax doctorate ah oo isku diyaarinaya inuu difaaco aragtidiisa ku saabsan taariikhda Islaamka ee Iiraan inkastoo warbaahinta dawladdu aysan cayimin hay’adda.
Isagoo qabtay hoggaanka Basij
Luulyo 2, 2019, Khamenei wuxuu u magacaabay Soleimani madaxa Basij, oo ah ciidan si mutadawacnimo ah u tababaran oo hoos yimaada IRGC. Waxaa loo xilsaaray inay fuliso amniga gudaha iyada oo loo marayo laamaha maxalliga ah ee dalka oo dhan.
Labada Basij iyo IRGC waxaa la aasaasay 1979 ka dib markii kacaankii Islaamku uu riday Shah Mohammad Reza Pahlavi oo Mareykanku taageeray.
Wareegtada rasmiga ah ayaa loo xilsaaray Soleimani inuu “kor u qaado Basij iyo dhaqanka iska caabinta” iyadoo la ballaarinayo kooxaha hubaysan iyo xoojinta qiyamka kacaanka ee dhalinyarada Iiraan.
Markii uu ahaa taliyaha Basij, Soleimani waxaa si joogto ah loo geyn jiray si loo joojiyo rabshadaha gudaha. Bishii Nofeembar 2019, bilo ka dib markii uu la wareegay taliska, Basij wuxuu si weyn ugu lug lahaa caburinta dibadbaxyada ka dhanka ah dowladda ee dalka oo dhan.
Ciidamada milatariga oo lagu qiyaasay 450,000 oo shaqaale ah ayaa inta badan la geeyay si ay u xakameeyaan dibadbaxyada ka dhanka ah dowladda waxayna door weyn ka ciyaareen xakamaynta kacdoonnadii sannadihii la soo dhaafay, oo ay ku jiraan Kacaankii Cagaaran ee 2009 iyo dibadbaxyadii 2022-2023 ka dib geeridii Mahsa Amini oo ku jirtay xabsiga booliiska.
Dhawaan, ciidamadiisa waxaa la geeyay Janaayo si loo xakameeyo dibadbaxyada ka dhanka ah dowladda ee ka socda Iiraan, kuwaas oo la sheegay in kumanaan Iiraaniyiin ah lagu dilay.
Salimeani oo ah difaac adag oo u dhashay dowladda Iiraan ayaa waxaa xayiraad saaray dalal iyo ururo badan oo reer Galbeed ah, oo ay ku jiraan Mareykanka, Midowga Yurub, Boqortooyada Ingiriiska iyo Kanada.
Sannadkii 2021, Midowga Yurub wuxuu ku soo rogay cunaqabateyn, isagoo xusay in ciidamada Basij ee uu hoggaaminayo ay rabshado dhimasho leh u adeegsadeen dibadbaxayaal aan hubaysnayn.
