Waa kuma Mojtaba Khamenei, hoggaamiyaha cusub ee ugu sarreeya Iiraan?

Wiilka Cali Khamenei Mojtaba waxaa Golaha Khubarada ee Iiraan u doortay inuu beddelo aabihiis oo geeriyooday isagoo ah hoggaamiyaha ugu sarreeya, taasoo muujinaysa in dadka mayalka adag ay weli si adag u maamulaan.

Hay’adda culimada ayaa wadaadka 56 jirka ah ee darajada dhexe ah, kaasoo ka badbaaday dagaalkii cirka ee Mareykanka iyo Israa’iil ee Iiraan, u magacowday inuu noqdo beddele in ka badan toddobaad ka dib markii Cali Khamenei lagu dilay duqeyn cirka ah.

Xubin ka tirsan golaha, Mohsen Heidari Alekasir, ayaa muuqaal uu soo dhigay Axaddii ku sheegay in musharrax la doortay iyadoo lagu saleynayo tilmaamaha Khamenei ee ah in hoggaamiyaha ugu sarreeya Iiraan uu “nacayb u yahay cadowga.”

Dhammaan cinwaannada ugu dambeeyay la soco kanaalka Google News online ama iyada oo loo marayo abka.

“Xitaa Shaydaanka Weyn (Mareykanka) ayaa magaciisa xusay,” Heidari Alekasir ayaa ka yiri qofka la doortay, maalmo ka dib markii Madaxweynaha Mareykanka Donald Trump uu sheegay in Mojtaba uu ahaa doorasho “aan la aqbali karin”.

Mojtaba wuxuu awood ku helay aabihiis isagoo ah shakhsi sare oo u dhow ciidamada amniga iyo boqortooyada ganacsiga ee ballaaran ee ay maamulaan. Wuxuu ka soo horjeeday dib-u-habeeyayaasha doonaya inay la macaamilaan reer Galbeedka iyagoo isku dayaya inay xakameeyaan barnaamijka nukliyeerka Iiraan.

Xiriirkiisa dhow ee uu la leeyahay Ciidanka Ilaalada Kacaanka ee Iran (IRGC) ayaa siinaya awood dheeraad ah oo ku baahsan hay’adaha siyaasadeed iyo amniga Iiraan, wuxuuna saameyn ku yeeshay daaha gadaashiisa isagoo ah “ilaaliyaha albaabka” aabihiis, sida ay sheegeen ilo wareedyo arrintan ka warqaba.

Hogaamiyaha ugu sarreeya ayaa leh go’aanka kama dambaysta ah ee arrimaha dawladda, oo ay ku jiraan siyaasadda arrimaha dibadda iyo barnaamijka nukliyeerka Iiraan. Quwadaha reer galbeedku waxay rabaan inay ka hortagaan Tehran inay horumariso hubka nukliyeerka. Iiraan waxay sheegtay in barnaamijkeeda nukliyeerka uu yahay mid loogu talagalay oo keliya dadka rayidka ah.

Mojtaba wuxuu la kulmi karaa mucaaradad ka timid Iiraaniyiinta oo muujiyay inay diyaar u yihiin inay sameeyaan dibadbaxyo ballaaran si ay u cadaadiyaan dalabkooda xorriyado badan inkastoo ay jiraan cadaadis dhiig badan ku daatay oo ay mas’uuliyiintu qaadeen.

Wuxuu ku dhashay 1969 magaalada barakeysan ee Mashhad ee Shiicada wuxuuna ku koray markii aabihiis uu gacan ka geysanayay hoggaaminta mucaaradka Shah. Isagoo dhallinyaro ah, wuxuu ka soo shaqeeyay dagaalkii Iiraan iyo Ciraaq.

Mojtaba wuxuu wax ku bartay culumada diinta ee ku takhasusay cilmiga diinta ee Qom, oo ah xarunta waxbarashada diinta ee Shiicada ee Iiraan, wuxuuna leeyahay darajada wadaadnimada ee Hojjatoleslam.

Waligiis boos rasmi ah kama uusan qaban dowladda Jamhuuriyadda Islaamiga ah. Wuxuu ka soo muuqday isu soo baxyo daacad ah, laakiin si dhif ah ayuu uga hadli jiray dadweynaha.

Kaalintiisu waxay muddo dheer ahayd mid muran badan ka dhalisay Iiraan, iyadoo dhaleeceeyayaashu ay diideen wax tilmaam ah oo ku saabsan siyaasadda kalitalisnimada ee waddankii afgambiyay boqor ay taageerto Mareykanka sanadkii 1979.

Waaxda Maaliyadda Mareykanka ayaa cunaqabatayn ku soo rogtay Mojtaba sanadkii 2019, iyadoo sheegtay inuu matalay hoggaamiyaha ugu sarreeya “awood rasmi ah inkastoo aan waligiis la dooran ama loo magacaabin jago dowladeed” marka laga reebo ka shaqaynta xafiiska aabihiis.

Website-keeda ayaa sheegay in Khamenei uu hore u wakiishay qaar ka mid ah mas’uuliyadihiisa Mojtaba, kaasoo ay sheegtay inuu si dhow ula shaqeeyay taliyaha Ciidanka Quds ee IRGC iyo Basij, oo ah maleeshiyo diimeed oo xiriir la leh IRGC, “si loo horumariyo himilooyinka gobolka ee khalkhal gelinaya amniga aabihiis iyo ujeeddooyinka gudaha ee dulmiga ah.”

Mojtaba waxay ahayd bartilmaameed gaar ah oo ay dibadbaxayaashu dhaleecayn kala kulmeen intii ay socdeen rabshadihii ka dhashay geeridii haweeney dhallinyaro ah oo ku jirtay xabsiga booliiska sannadkii 2022, ka dib markii la xiray iyadoo lagu eedeeyay inay jebisay xeerarka dharka ee Jamhuuriyadda Islaamiga ah.

Sannadkii 2024, muuqaal si weyn loo wadaagay ayaa lagu shaaciyay joojinta casharrada shareecada Islaamka ee uu ka dhigi jiray Qom, taasoo sii hurinaysa mala-awaalka ku saabsan sababaha.

Mojtaba wuxuu si xooggan ula mid yahay aabihiis, wuxuuna xiran yahay cimaamad madow oo Sayid ah, taasoo muujinaysa in qoyskiisu ay asal ahaan ka soo jeedaan Nebi Maxamed.

Dadka dhaliila ayaa sheegay in Mojtaba uusan lahayn aqoon diimeed oo uu ku noqon karo hoggaamiyaha ugu sarreeya – Hojjatoleslam waa meel ka hooseysa darajada Ayatollah, booska uu ka hayay aabihiis iyo Ruhollah Khomeini, oo aasaasay Jamhuuriyadda Islaamiga ah.

Laakiin wuxuu ku sii jiray xaaladda, gaar ahaan ka dib markii musharrax kale oo hormuud u ahaa jagadaas – madaxweynihii hore Ebrahim Raisi – uu ku dhintay shil diyaaradeed oo dhacay 2024.

Warqad diblomaasiyadeed oo Mareykan ah oo la qoray 2007 oo ay daabacday WikiLeaks ayaa soo xigatay saddex ilo oo Iiraaniyiin ah oo ku tilmaamay Mojtaba inay tahay waddo lagu gaari karo Khamenei.

Mojtaba waxaa si weyn loo aaminsanaa inuu ka dambeeyay kacdoonkii degdegga ahaa ee Mahmoud Ahmadinejad, kaasoo loo doortay madaxweynaha 2005.

Mojtaba wuxuu taageeray Ahmadinejad sanadkii 2009 markii uu ku guuleystay doorashadii muranka dhalisay taasoo keentay dibadbaxyo ka dhan ah dowladda oo ay si xoog leh u caburiyeen Basij iyo ciidamada kale ee amniga.

Mehdi Karroubi, oo ahaa wadaad dhexdhexaad ah oo doorashada ku tartamay, ayaa warqad u qoray Khamenei waqtigaas isagoo ka soo horjeeda waxa uu ku eedeeyay doorka Mojtaba ee taageerada Ahmadinejad. Khamenei wuu diiday eedaymahaas.

Xaaska Mojtaba, oo lagu dilay duqeymo cirka ah Sabtidii la soo dhaafay, waxay ahayd gabadh uu dhalay afhayeenkii hore ee baarlamaanka Gholam-Ali Haddad-Adel.