Kooxaha xuquuqda aadanaha ayaa Sabtidii muujiyay walaac ku saabsan in mas’uuliyiinta Iiraan ay sii xoojinayaan olole dilaa ah oo lagu qarinayo go’doomin internet, ka dib habeen kale oo dibadbaxyo ballaaran ah oo ka dhacay dibadbaxyadii ugu waaweynaa ee lagu wajahayay Jamhuuriyadda Islaamiga ah sannado badan.

Mudaharaadyada labada toddobaad socday ayaa mid ka mid ah caqabadaha ugu waaweyn ku keenay mas’uuliyiinta diinta ee xukumayay Iiraan tan iyo kacaankii Islaamiga ahaa ee 1979, inkastoo hoggaamiyaha ugu sarreeya Cali Khamenei uu muujiyay diidmo wuxuuna ku eedeeyay Mareykanka.

Ka dib dibadbaxyadii ugu weynaa ee dhaqdhaqaaqa Khamiistii, dibadbaxyo cusub ayaa dhacay Jimcihii dambe, sida laga soo xigtay sawirro ay xaqiijisay AFP iyo fiidiyowyo kale oo lagu daabacay baraha bulshada.

Tani waxay ahayd inkastoo xiritaan internet oo ay mas’uuliyiintu soo rogeen, iyadoo la socodka Netblocks ay sheegeen fiidnimadii Sabtida in “Iiraan hadda ay offline ku jirtay 48 saacadood.”

Amnesty International waxay sheegtay inay falanqeynayso “warbixinno murugo leh oo sheegaya in ciidamada ammaanku ay xoojiyeen isticmaalkooda sharci darrada ah ee awoodda dilaaga ah ee ka dhanka ah dibadbaxayaasha” tan iyo Khamiistii oo ay sii kordheen “taas oo keentay dhimasho iyo dhaawac dheeraad ah.”

Kooxda Xuquuqda Aadanaha ee Iiraan oo fadhigeedu yahay Norway ayaa sheegtay in ugu yaraan 51 qof lagu dilay howlgallada ilaa hadda, iyagoo ka digaya in tirada dhabta ah ay ka badan karto.

Waxay soo dhigtay sawirro ay sheegtay inay ahaayeen meydadka dad lagu toogtay dibadbaxyada ka dhacay dabaqa isbitaalka Alghadir ee bariga Tehran.

“Sawirradani waxay caddayn dheeraad ah u yihiin isticmaalka xad-dhaafka ah iyo kan dhimashada leh ee loo adeegsaday dibadbaxayaasha,” ayay tiri IHR.

‘Qabashada xarumaha magaalooyinka’

Degmada Saadatabad ee Tehran, dadku waxay garaaceen dheriyo waxayna ku dhawaaqayeen halkudhigyo ka dhan ah dowladda oo ay ku jiraan “dhimasho Khamenei” iyadoo baabuurtu ay ku dhawaaqayaan taageero, sida ay muujisay muuqaal ay xaqiijisay AFP.

Sawiro kale oo lagu faafiyay baraha bulshada iyo kanaallada telefishanka ee luqadda Faaris ee ka baxsan Iiraan ayaa muujiyay dibadbaxyo waaweyn oo la mid ah kuwo kale oo ka dhacay meelo kale oo caasimadda ah, iyo sidoo kale magaalada bari ee Mashhad, Tabriz ee waqooyiga iyo magaalada barakeysan ee Qom.

Magaalada galbeed ee Hamedan, waxaa la tusay nin ruxaya calanka Iiraan ee xilligii shah oo muujinaya libaaxa iyo qorraxda iyadoo dabku socdo iyo dad ciyaaraya.

Isla calankaas ayaa si kooban u beddelay calanka Iiraan ee hadda jira isagoo ka dul maray safaaradda dalka ee London, markii dibadbaxayaashu ay ku guuleysteen inay gaaraan balakoonka dhismaha, sida ay goobjoogayaal u sheegeen AFP.

Reza Pahlavi, oo ah wiilka shah ee Iiraan ee la eryay, oo fadhigiisu yahay Mareykanka, ayaa ammaanay isu soo baxa “weyn” Jimcihii wuxuuna ku boorriyay Iiraaniyiinta inay dhigaan dibadbaxyo bartilmaameedsan Sabtida iyo Axadda.

“Hadafkayagu hadda ma aha oo kaliya inaan u baxno waddooyinka. Hadafku waa inaan isu diyaarinno inaan qabsanno oo aan qabsanno xarumaha magaalooyinka,” ayuu Pahlavi ku yiri farriin muuqaal ah oo uu ku baahiyay baraha bulshada.